پربیننده ترین مطالب

آخرین مطالب

آخرین مطالب پرونده ها

نوع خبر 
 
نگاهی به عروسی‌های آخرین شاه ایران


برخلاف عروسی سلطنتی بریتانیا که این روز‌ها تصاویر خوش رنگ و لعابش همه جا را پر کرده، اکثر تصاویر به جا مانده از آخرین عروسی‌های سلطنتی در ایران، از رنگ افتاده‌اند، سیاه و سفیدند و بیشتر به سندی تاریخی می‌مانند تا "عکس‌های عروسی".

 

آخرین عروسی سلطنتی در ایران ۵۲ سال پیش برگزار شد، در ۲۹‌ام آذر ۱۳۳۸. عروس، فرح دیبا، دو سال بود که در پاریس، درس معماری می‌خواند که محمدرضا پهلوی در یک دیدار رسمی از فرانسه در سال ۱۳۳۸، او را دید و پسندید. به پاریس رفته بود تا ژنرال دوگل را ببیند اما آنطور که رسم شده بود گذرش به سفارت دولت شاهنشاهی در پاریس هم افتاد و در کنار مقامات رسمی، دانشجویان ایرانی مقیم فرانسه را نیز به حضور پذیرفت. گل سرسبد این دانشجویان برای شاه مجرد ایران، فرح بود.

 

تابستان‌‌ همان سال، فرح بی‌خبر از همه جا برای گذراندن تعطیلات تابستانی به ایران باز می‌گردد. اردشیر زاهدی، که مسئول رتق و فتق امور دانشجویان ایرانی مقیم خارج از کشور بود، فرح را به بهانه تخصیص یک بورسیه تحصیلی به دربار می‌خواند و با همسرش، شهناز پهلوی، بزرگترین دختر شاه ایران آشنا می‌کند. دانشجوی ۲۱ ساله ممتاز، گرم جواب دادن به سوال‌های شاهزاده بود که شاه، بی‌خبر وارد می‌شود و به این گفتگو می‌پیوندد.

 

فرح پهلوی، بعد‌ها درباره این دیدار می‌گوید: «وقتی اعلیحضرت وارد شد، جا خوردم. اما گفتم لابد آمده دخترش را ببیند، اما به گفتگوی ما پیوستند. خیلی راحت پرسیدند چه کار می‌کنم و دانشجویی در پاریس چطور است و از این دست سوال‌ها. این دیدار تمام شد و من با آب و تاب فراوان برای دوستانم تعریف می‌کردم که من شاه را دیدم... بعد از آن، رفت و آمد‌هایم به دربار زیاد شد... تا اینکه یک شب، من را بار دیگر برای شام به منزل شهناز دعوت کردند. بعد از شام در حالی که من و شاه کنار هم نشسته بودیم، متوجه شدم که تک تک مدعوین از سالن بیرون رفتند و من ماندم و شاه. شاه به من رو کرد و گفت حاضری زن من بشی؟ خوب من فوری گفتم بله... چون دیگر حس کرده بودم محبتم به شاه از حالت محبت یک شهروند معمولی به شاه مملکت به محبت یک زن به یک مرد تبدیل شده... بعد‌ها از او پرسیدم که چرا بین آن همه خانم‌های درباری، من را انتخاب کردی؟ پاسخ دادند: به خاطر سادگیت...»

 

جشن عروسی در کاخ مرمر برگزار شد، خطبه عقد را امام جمعه تهران خواند و وقتی‌‌ همان اولین بار از عروس سوال کرد که آیا حاضر است به عقد دائمی پادشاه در بیاید یا نه، گل نچیده و گلاب نگرفته، از فرح پاسخ شنید: "بله". این "بله"، فرح پهلوی را آخرین ملکه ایران کرد: شهبانو!

 

 

"منتخب خواهر شوهر"

 

نقل شده شاه در دوران پیش از ازدواج با فرح غمگین بود. غمگین از جدایی همسری زیبارو، ثریا اسفندیاری بختیاری... ثریا دختر خلیل خان اسفندیاری بختیاری از روسای ایل بختیاری و یاران رضا شاه بود که همسری آلمانی اختیار کرده بود.

 

ثریا که کودکی را در برلین و اصفهان گذرانده بود، برای یادگیری زبان انگلیسی در لندن به سر می‌برد که شمس پهلوی، خواهر بزرگ شاه، او را در مهمانی سفارت ایران در همین شهر دید و از پدرش خواستگاری کرد. ثریای ۱۸ ساله اما در عالم دیگری بود که از پدر، جریان را شنید. او قصد داشت به مدرسه هنرپیشگی برود و حتی از پدر قول گرفت اگر او و شاه یکدیگر را نپسندیدند، رخصت بازیگری به او بدهد.

 

چند هفته بعد از نخستین دیدار با شمس پهلوی، شاه، ثریا را در کاخ سلطنتی ملاقات کرد. گفته شده که شاه، در‌‌ همان ملاقات اول شیفته ثریا می‌شود. مراسم ازدواج سلطنتی در ۲۳ بهمن ۱۳۲۹، در کاخ گلستان تهران برگزار شد.

 

ثریا، ملکه یکی از سخت‌ترین دوره‌های حکومت محمدرضا پهلوی بود. در کمتر از یک ماه بعد از مراسم عروسی او با شاه، رزم‌آرا نخست‌وزیر نظامی ایران کشته شد و متعاقب آن قانون ملی شدن نفت در مجلس ایران به تصویب رسید. دکتر مصدق کمتر از سه ماه بعد از عروسی شاه و ثریا، نخست‌وزیر ایران شد و در دوران حکومت او که بیش از دو سال به طول انجامید، ایران در مرکز توجه مطبوعات و رسانه‌های گروهی جهان قرار گرفت. در جریان کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، ثریا نیز همچون فرح، "خروج با آینده‌ای نامعلوم" از کشور را تجربه کرد.

 

وقتی آرامش به پادشاهی محمدرضا بازگشت، وراثت تاج و تخت شد دغدغه حکومت. با گذشت چندین سال از ازدواج شاه و ثریا، فرزندی در کار نبود. تا اینکه سرانجام در مهر ۱۳۳۳، شاه و ملکه ثریا برای آزمایش‌های پزشکی به آمریکا سفر کردند.

 

نتیجه تحقیقات پزشکی مبهم بود: شاه و ثریا هر دو در سلامت به سر می‌بردند اما برای بچه‌دار شدن باید صبر می‌کردند. کاسه صبر دربار پهلوی اما لبریز شد و شاه آنطور که در بیانیه عمومی طلاقش از ثریا نوشت "با صرف نظر از احساسات شخصی"، به جدایی از ثریای ملکه‌هایش تن داد.

 

ثریا اسفندیاری ایران را در بهمن ۱۳۳۶ به مقصد سن مورتیز ترک کرد و طلاق محمدرضا شاه و دومین ملکه‌اش در ۲۴ اسفند‌‌ همان سال رسما اعلام شد.

 

 

عروسی از دیار کلئوپاترا

 

دربار ایران اما یک عروس خارجی نیز داشته است: فوزیه بنت فواد، خواهر ملک فاروق پادشاه وقت مصر. محمدرضا، ولیعهد تازه از فرنگ برگشته بود که رضا شاه پیشنهاد ازدواجش با شاهزاده مصری را مطرح می‌کند. ازدواجی که بسیاری آن را تلاش رضا شاه برای بهبود روابطش با کشورهای عربی، از جمله مصر تلقی می‌کنند.

 

ازدواج در اسفند ۱۳۱۷ و در کاخ سلطنتی مصر انجام شد. رضاشاه اما می‌خواست دربار پهلوی، برای نخستین بار تجربه مراسم سلطنتی را نیز داشته باشند و همین شد دلیلی برای برگزاری یک جشن عروسی دیگر در تهران. مراسمی که بیشتر به رژه نظامی شبیه بود تا سور و سات عروسی.

 

رضا شاه می‌خواست تا ولیعهدِ ولیعهد خود را نیز ببیند، آرزویی که ثمره این ازدواج، محققش نکرد: شهناز پهلوی، نخستین فرزند محمدرضا پهلوی که در سال ۱۳۱۹ به دنیا آمد.

 

با شاه و ملکه شدن تازه عروس و داماد، رابطه زناشویی به سردی گرایید تا سرانجام ملکه مصری در سال ۱۳۲۵ به ناگهان ایران را به مقصد مصر ترک کرد.

 

دربار ایران گفتند که فوزیه ایران را برای معالجات پزشکی ترک کرده است. اما وقتی از غیبت ملکه سه سال گذشت و شایعاتی مبنی بر درخواست طلاق از جانب فوزیه مطرح شد، شخص شاه در بیانیه‌ای که از رادیو ایران پخش شد، درخواست طلاق ملکه را به دلیل "وضعیت مزاجی" او عنوان کرد و گفت حضور ملکه فوزیه در تهران برای سلامتیش مضر تشخیص داده شده است.

 

 

"شهبانو" بی‌شاه در تبعید

 

شاه ایران زنده نیست و همسر دومش ثریا نیز. فوزیه همچنان در قید حیات است در اسکندریه مصر، همینطور فرح پهلوی که بسیاری او را همچنان شهبانو خطاب می‌کنند.

 

 

منبع: بی بی سی

 
جمعه 9 ارديبهشت 1390  13:9

 اخبار مرتبط
دوشنبه 2 اسفند 1395  |  افتتاح موزه هنرهای معاصر
آخرين تاريخ بازديد : شنبه 24 آذر 1397  12:19:43
کليد واژه هاي مرتبط : فرح پهلوی  ;  ثریا بختیاری  ;  فوزیه  ;  خانواده پهلوی  ; 
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی
پست الکترونیکی
نظر

ورود کد امنیتی :    Audio Version Reload Image
صفحه نخست | پرونده‌ها | پرونده‌های ویژه | گزارش‌های ویژه | تاریخ مصور | از دیگر رسانه‌ها | پاورقی | روزنگار | تاریخ جهان | کاغذ اخبار | دفتر مقالات | گزیده‌های تاریخی | تاریخ شفاهی | کتابخانه
© 2010-2011, Iranian History. All right reserved.
The Site is best viewed at a screen resolution 1200*800, optimized for mozilla firefox.
Design By ACACO.